Historiebijbel is de algemene benaming voor navertellingen in proza van vooral de verhalende boeken van de bijbel. De belangrijkste bron voor de diverse Europese varianten van de historiebijbel was de Historia scholastica van Petrus Comestor (c. 1175). Comestor was kanselier van de kathedraalschool van Parijs en had tussen 1169 en 1175 de bijbel in proza naverteld voor gebruik in het theologie-onderwijs. Ten behoeve van zijn studenten voegde hij informatie uit allerlei andere bronnen - historische, geografische en vele andere - aan de bijbeltekst toe.
De historiebijbels zetten die opzet voort in verschillende volkstalen. De beroemdste historiebijbel was de Franse vertaling van Guiard des Moulins, waarvan verschillende exemplaren in de collecties van Meermanno en de Koninklijke Bibliotheek aanwezig zijn. Guiard voegde aan de Historia Scholastica vertalingen toe van de boeken Job, Spreuken en 1 en 2 Makkabeeën.
In de tweede helft van de veertiende eeuw is de 'oerversie' van de Nederlandse historiebijbel ontstaan. Ook van de historiebijbel in het Nederlands hebben beide bibliotheken voorbeelden. De Koninklijke Bibliotheek bezit met het tweedelige handschrift 78 D 38 één van de rijkst verluchte exemplaren hiervan.
Lees verder: M.K.A. van den Berg, De Noordnederlandse Historiebijbel. Een kritische editie met inleiding en aantekeningen van Hs. Ltk 231 uit de Leidse Universiteitsbibliotheek. Hilversum (uitg. Verloren) 1998.
De citaten uit de Nederlandse historiebijbel die op deze site gebruikt worden, zijn afkomstig uit deze uitgave, tenzij het natuurlijk een tekst betreft die wel in één van de handschriften, maar niet in de moderne teksteditie voorkomt.
Op de Gallica website van de Bibliothèque Nationale de France vinden we op dit moment maar liefst 7 handschriften van Guiard des Moulins' Bible Historiale. Van één daarvan, handschrift français 3 & français 4, hebben we met behulp van Iconclass de miniaturen op onderwerp geïndexeerd. Bij zoekacties op de Meermanno website komen ook de thumbnails van dit Parijse afschrift van de Bible Historiale tevoorschijn.
Deze exemplaren van de Bible Historiale zijn via de Gallica site te bekijken:
