Urine onderzoek

Het onderzoek van bloed en urine is natuurlijk één van de manieren waarop artsen aan informatie komen over de gezondheidstoestand van hun patiënten. Dat was in de pre-moderne geneeskunde zeker niet anders. In de middeleeuwse iconografie is de inspectie van urine - het 'piskijken' - zelfs bijna synoniem aan 'medisch onderzoek'.

In de onderstaande illustratie zien we rechts Hippocrates (ypocras) de pols van een patiënt vasthouden terwijl hij een staal van diens urine inspecteert. Links zien we Posidonius (possidonius) de pols van zijn patiënt inspecteren. Tegelijkertijd kijkt Posidonius omhoog, terwijl zijn rechterhand rust op een opengeslagen boek op een lessenaar.

Hippocrates en Posidonius - arts en astroloog
Afb. 2 MMW 10 A 11, Cité de Dieu, f. 231v: Posidonius en Hippocrates en de zieke broers

De miniatuur waar dit een detail van is, illustreert een tekst van Augustinus over de astrologie en de invloed van de sterren op het leven van de mens. De beide geleerden onderzoeken twee zieke broers wier aandoeningen tegelijkertijd erger werden en vervolgens weer afnamen. De parallel bracht Hippocrates op het idee dat het een tweeling betrof die op dezelfde wijze opgevoed was en wier levens- en eetpatroon grote gelijkenis vertoonde. De astroloog schreef dat toe aan het feit dat ze onder hetzelfde gesternte geboren waren.

Auteur: Hans Brandhorst